Turystyka Kulturowa. Czasopismo naukowe

Kreowanie narracji kulinarnego dziedzictwa Krakowa na potrzeby turystyki kulturowej – Krakowski Szlak Kulinarny

Keywords:
Array
Abstract

Celem artykułu jest zidentyfikowanie sposobów kreowania narracji dziedzictwa kulinarnego Krakowa. Szczególną uwagę poświęcono Krakowskiemu Szlakowi Kulinarnemu. Podjęto próbę zarysowania zagadnień wpisujących się w zakres badań turystyki kulturowej, zaliczanych do aktualnych obszarów eksplorowanych przez badaczy zajmujących się problematyką humanistyczną i społeczną. W ramach procesu badawczego zastosowano podejście koncepcyjno-interpretacyjne. W artykule przyjęto, że dziedzictwo kulinarne stanowi wyjątkowy zasób kulturowy sprzyjający budowaniu narracji zakorzenionych w lokalnych tradycjach, dlatego wskazano podejścia interpretacyjne możliwe do zaimplementowania podczas zwiedzania obiektów zlokalizowanych na szlaku. Analiza koncentruje się m.in. na historycznym osadzeniu potraw, narracjach przestrzennych, podejściu sensorycznym oraz interpretacjach symbolicznych. Wyróżnione kwestie pozwalają ukazać kulinaria jako nośniki tożsamości, lokalnych wartości i pamięci zbiorowej. Zwrócono również uwagę na autentyczność produktów oraz rolę lokalnych rzemieślników, których aktywność zawodowa ma kluczowe znaczenie w procesie kreowania kulturowego krajobrazu obszaru recepcji turystycznej. W toku rozważań podkreślono, że narracje kulinarne pełnią funkcję narzędzia interpretacyjnego, łącząc elementy materialnego i niematerialnego dziedzictwa kulturowego oraz umożliwiając turystom kulturowym pogłębione zrozumienie kontekstu odwiedzanych miejsc. Zastosowane podejścia – od historycznego ujęcia, poprzez sensoryczne angażowanie odbiorców, po akcentowanie autentyczności i symboliki potraw – intensyfikują atrakcyjność analizowanego szlaku i podkreślają jego reprezentatywność jako formy upowszechniania dziedzictwa kulinarnego Krakowa. W konsekwencji narracja kulinarna oddziałuje na percepcję szlaku jako znaczącego narzędzia interpretacji i popularyzacji lokalnych zasobów kulturowych, sprzyjając zarówno nawiązywaniu relacji turystów z miastem, jak i zachowaniu jego tożsamości.

References

Bandarzewski K., 2014, Samorząd gospodarczy w prawie polskim. Studium prawne, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków

Bardolet-Puigdollers M., Fusté-Forné F.A., 2023, Sustainable Future for Food Tourism: Promoting the Territory through Cooking Classes, „Gastronomy”, no . 1, pp. 32-43. DOI: 10.3390/gastronomy1010004

Beltramo R., Taglio I., Bonadonna A., 2025, Designing Thematic Tourist Trails for Local Development: A Framework Based on Territorial Heritage, „Land”, vol. 14(10), 1943. DOI:10.3390/land14101943

Bielawska A., Łukasik G., 2014, Rzemiosło w społeczeństwie i gospodarce, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Ekonomiczne Problemy Usług”, nr 111, ss. 25-34

Borkowski T., 2018, Narracja. Nowa perspektywa w nauce? „Horyzonty Wychowania”, nr 17(42), ss. 147 158. DOI: 10.17399/ HW.2018.174211

Brasher J.P., 2017, Narrating Space/Spatializing Narrative: Where Narrative Theory and Geography Meet, „The AAG Review of Books”, vol. (5)3, pp. 180-182, DOI:10.1080/2325548X.2017.1315251

Buczkowska-Gołąbek K., 2020, Kulinaria w turystyce oraz turystyka kulinarna – wprowadzenie do kolekcji tematycznej, „Turystyka Kulturowa”, nr 6, s. 221-235, [on-line:] http://turystykakulturowa.org/ojs/index.php/tk/article/view/1227/1034, data pobrania: 29.06.2026

Castillo A.M.B., Calanchez Urribarri, Á. D. V., 2026, Culinary culture in the development of the city brand of Asian tourist capitals: a systematic review, „Revista Invecom”, vol. 6(3). DOI: 10.5281/zenodo.17382616

Cappelen S.M., Strandgaard Pedersen J., 2021, Inventing Culinary Heritage through Strategic Historical Ambiguity, „Organization Studies”, vol. 42(2), pp. 223-243. DOI:10.1177/0170840620918382

Chmielowiec J., Buczkowska-Gołąbek K., 2024, Edukacja na turystycznych szlakach owocowych w Polsce – przykład Sandomierskiego Szlaku Jabłkowego, „Turystyka Kulturowa”, nr 3, s. 56-83, [on-line:] http://archiwum.turystykakulturowa.org/index.php/tk/article/view/1496/1199, data pobrania: 29.06.2026

Christou P.A., Farmaki A., Saveriades A., Spanou E., 2019, The “genius loci” of places that experience intense tourism development, „Tourism Management Perspectives”, vol. 30, s. 19-32. DOI:10.1016/j.tmp.2019.01.002

Chan C.-S., Shek K.F., Lu Y., Wong S. Y., 2025, Narratives come alive: enhancing cultural heritage experiences through sensorial narrative-based guiding tours, „Journal of Heritage Tourism”, vol. 20(4), pp. 487-507, DOI: 10.1080/1743873X.2025.2478837

Dominik P., 2020, Food Tourism as a Tool for Intergenerational Transfer of Culinary Traditions, „Geography and Tourism”, vol. 8, nr 1, pp. 115-124. DOI:10.36122/GAT20200810

Dominik P., 2022, Praktyki kulinarne związane z wyrobem tradycyjnych produktów żywnościowych jako element rozwoju turystyki kulinarnej, , „Turystyka Kulturowa”, nr 3, ss. 145-181, [on-line:] http://archiwum.turystykakulturowa.org/index.php/tk/article/view/1368, data pobrania: 30.06.2025

Dumanowski 2014, Wiedza, narracja i smak. Staropolskie książki kucharskie i porady kulinarne jako źródło historyczne, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, r. 62, nr 4, ss. 527-540

Dumanowski J., Kasprzyk-Chevriaux M., 2018, Kapłony i szczeżuje. Opowieść o zapomnianej kuchni polskiej, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec

Fairclough N., 2001, Critical discourse analysis as a method in social scientific research, [in:] Methods of Critical Discourse Analysis, R. Wodak, M. Meyer (eds.), SAGE, London

Feldman C.H., Wunderlich S., 2023, Cultural food distancing: a conceptual discourse on the evolution of seminal to present and future models of traditional food practices, „British Food Journal”, vol. 125(5), pp. 1936-1952. DOI:10.1108/BFJ-12-2021-1337

Filipiak-Florkiewicz A., Topolska K., Florkiewicz A., 2022, Regional Gastronomy and the Preservation of Culinary Heritage, [in:] J. Hernik, M. Walczycka, E. Sankowski, B.J. Harris (eds.), „Cultural Heritage—Possibilities for Land-Centered Societal Development. Environmental History”, vol 13. Springer, Cham. DOI:10.1007/978-3-030-58092-6_7

Follprecht K., 2025, Źródła do dziejów krakowskich cechów cukierników, piekarzy i rzeźników w zasobie Archiwum Narodowego w Krakowie, „Krakowski Rocznik Archiwalny”, t. 31, ss. 11-40. DOI:10.4467/12332135KRA.25.001.22799

Gach P.P., 2000, Krakowskie prawodawstwo cechowe w XV, XVI i na początku XVII stulecia, „Roczniki Humanistyczne”, t. XLVIII, z. 2, ss. 145-164.

Gadocha M., 2025, Dzieje powstania sztandaru cechu piekarzy krakowskich, „Rocznik Filozoficzny Ignatianum”, t. 31, nr 4, ss. 685-704. DOI:10.35765/rfi.2025.3104.33

Góral A., 2016, Szlaki kulturowe jako medium zmian w regionach, [w:] Szlaki kulturowe jako medium zmian w kulturze, E. Bogacz-Wojtanowska, Ł. Gaweł, A. Góral, Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Małopolski, Kraków, s. 153-169

Jakubowski K., Myślik K., Skowrońska M., 2013, Spacerownik krakowski 2, Biblioteka Gazety Wyborczej, Warszawa

Kizilgeici C., 2025, At The Heart of World Gastronomy: A Qualitative Analysis of Culinary Heritage and Regional Identity, „Journal of Tourism & Gastronomy Studies”, vol. 13(4), pp. 3838–3853. DOI:10.21325/jotags.2025.1741

Kozioł A., 2008, Na krakowskich Plantach. Historie, obyczaje, anegdoty, WAM, Kraków

Król M., 2025, Rzeźnicy krakowscy i ich „zaginione” księgi cechowe. Uwagi odnośnie do najstarszych dziejów tego zgromadzenia w świetle źródeł miejskich i cechowych, „Krakowski Rocznik Archiwalny”, t. 30, ss. 63-20. DOI: 10.4467/12332135KRA.25.003.22801

Kucia A., 2011, Funkcje rzemieślniczo-handlowe rynków średniowiecznego Krakowa, Kazimierz i Kleparza, „Wratislavia Antiqua”, t. 13, ss. 259-267

Kulas P., 2014, Narracja jako przedmiot badań oraz kategoria teoretyczna w naukach społecznych, „Kultura i Społeczeństwo”, nr 4, ss. 111-130

Lewandowski H., 2016, Folklor związany z żywieniem w środowisku wiejskiej obyczajowości, [w:] Trendy żywieniowe w turystyce. Tradycje i dziedzictwo kulinarne, H. Makała (red.), Wyższa Szkoła Turystyki i Języków Obcych w Warszawie, Warszawa, s. 11-29

Łuczak M., 2o15, Znaczenie szlaku jako produktu turystycznego w kreowaniu wizerunku regionu, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Problemy Zarządzania, Finansów i Marketingu”, nr 40, s. 21-31. DOI:10.18276/pzfm.2015.40-02

MacLeod N., 2017, The role of trails in the creation of tourist space, „Journal of Heritage Tourism”, vol. 12, pp. 423-430. DOI:10.1080/1743873X.2016.1242590

Manczak I., 2025, Sources of Competitive Advantage of the Tourism Business Self-government in Poland, „HUMANITAS Zarządzanie:, t. 26, nr 3, s. 159-171. DOI:10.5604/01.3001.0055.2902

Manczak I., Ciepiela K., 2024, Dziedzictwo kulinarne Wietnamu Północnego jako atrakcja turystyczna, „Turystyka Kulturowa”, nr 1, s. 86-110, [on-line] http://archiwum.turystykakulturowa.org/index.php/tk/article/view/1459/1186, data pobrania: 29.06.2026

Nowak-Dziewanowicz M., 2014, Narracje w pedagogice – znaczenia, badania, interpretacje, „Kultura i Edukacja”, nr 2(101), s. 7-44

Ogonowska A., 2010, Narracje turystyczne: dwie filozofie reprezentacji, „Kultura Współczesna”, nr 3, s. 135-150

Ossowska L., Janiszewska D., Kwiatkowski G., Oklevik O. (2024). Local Food Production Based on Culinary Heritage—A Way to Local Sustainability, „Sustainability”, 16(24), 11310. DOI:10.3390/su162411310

Park E., Widyanta A., 2022, Food tourism experience and changing destination foodscape: An exploratory study of an emerging food destination, „Tourism Management Perspectives”, vol. 100964. 42. DOI: 10.1016/j.tmp.2022.100964

Park E., Muangasame K., Kim S., 2023, ‘We and our stories’: constructing food experiences in a UNESCO gastronomy city, „Tourism Geographies”, vol. 25(2-3), s. 572-593, DOI: 10.1080/14616688.2021.1943701

Partarakis N., Kaplanidi D., Doulgeraki P., Karuzaki E., Petraki A., Metilli D., Bartalesi V., Adami I., Meghini C., Zabulis X., 2021, Representation and Presentation of Culinary Tradition as Cultural Heritage, „Heritage”, vol. 4(2), s. 612-640. DOI:10.3390/heritage4020036

Pearson D., Pearson T., 2015, Branding Food Culture: UNESCO Creative Cities of Gastronomy, „Journal of Food Products Marketing”, vo. 23(1), s. 342-355. DOI:10.1080/10454446.2014.1000441

Privitiera D., 2020, A View on Culinary Tourism – Case Study of Catania, Italy, „Geography and Tourism”, vol. 8, nr 1, s. 105-114. DOI: 10.36122/GAT20200809

Rahayuningsih H., Nuryani A., Naomi F. C., Jati H. P., 2025, Storytelling: Developing stories and experiences more on food tourism, International Journal of Applied Sciences in Tourism and Events, vol. 9(2), pp. 85–96. DOI:10.31940/ijaste.v9i2.85-96

Schmidt M., 2022, Nowe spojrzenie na dzieje krakowskiego karczmarstwa w czasach Jagiellonów, „Rocznik Krakowski”, t. 88, ss. 396-397DOI:10.36123/RK.2022.88.19

Soyombo D. A., Kupa E., Ijomah T.I., Toromade A. S., 2024, Culinary narratives: Exploring the socio-cultural dynamics of food culture in Africa, „Journal of Science and Technology”, vol. 11(02), pp. 88–98. DOI:10.53022/oarjst.2024.11.2.0086

Stone J.S, Migacz S., Sthapit E., 2021, Connections Between Culinary Tourism Experiences and Memory, „Journal of Hospitality & Tourism Research”, vol. 6(4), pp. 797–807. DOI:10.1177/1096348021994171

Wang B., Kandampull J., Wang J., 2025, Storytelling in cultural tourism: the role of language, guides, authenticity and experience in shaping tourist responses, „Tourism Review”, pp. 1–22. DOI:10.1108/TR-05-2025-0529

White H., 2010. Struktura narracji historycznej, „Białostockie Studia Literaturoznawcze”, nr 1, s. 9-27

Zhang T., Chen J., Hu B., 2019, Authenticity, Quality, and Loyalty: Local Food and Sustainable Tourism Experience, „Sustainability”, 11(12), 3437. DOI:10.3390/su11123437

Yin R. K., 2014, Case Study Research. Design and Methods, Sage Publications, Thousand Oaks – London – New Delhi

Źródła internetowe

Historia obwarzanka, [on-line] https://www.muzeumobwarzanka.com/historia-obwarzanka/, data pobrania: 1.07.2026

Historyczny Krakowski Szlak Kulinarny – Kraków's Culinary Historical Trail a, [on-line:] https://krakow.pl/306312,artykul,historyczny-krakowski-szlak-kulinarny-%E2%80%93-krakow-s-culinary-historical-trail.html, data pobrania: 30.06.2026

Historyczny Krakowski Szlak Kulinarny: Maczanka krakowska b, [on-line:] https://kulinarny.krakow.pl/aktualnosci/301998,2030,komunikat,krakowski_szlak_kulinarny___smak_historii_i_tradycji.html, data pobrania: 30.06.2026

Krakowski Szlak Kulinarny – smak historii i tradycji, [on-line:] https://kulinarny.krakow.pl/aktualnosci/301998,2030,komunikat,krakowski_szlak_kulinarny___smak_historii_i_tradycji.html, data pobrania: 29.06.2026

Kraków Europejską Stolicą Kultury Gastronomicznej 2019! [on-line:] https://kulinarny.krakow.pl/252635,artykul,krakow-europejska-stolica-kultury-gastronomicznej-2019-.html, data pobrania: 29.06.2026

Nasza historia, [online:] https://www.hawelka.pl/historia, data pobrania: 30.06.2026

Wierzynek, [on-line] https://www.krakow.pl/instcbi/306312/inst/144504/2751/Wierzynek.html, data pobrania: 1.07.2026

Downloads
Published
2026-09-30
Section
Artykuły
License

Copyright (c) 2026 Turystyka Kulturowa

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

How to Cite

Kreowanie narracji kulinarnego dziedzictwa Krakowa na potrzeby turystyki kulturowej – Krakowski Szlak Kulinarny. (2026). Turystyka Kulturowa, 140(3), 27-46. https://doi.org/10.62875/7r85fj67

Similar Articles

1-10 of 20

You may also start an advanced similarity search for this article.