Kreowanie narracji kulinarnego dziedzictwa Krakowa na potrzeby turystyki kulturowej – Krakowski Szlak Kulinarny
- Słowa kluczowe:
- Array
- Abstrakt
-
Celem artykułu jest zidentyfikowanie sposobów kreowania narracji dziedzictwa kulinarnego Krakowa. Szczególną uwagę poświęcono Krakowskiemu Szlakowi Kulinarnemu. Podjęto próbę zarysowania zagadnień wpisujących się w zakres badań turystyki kulturowej, zaliczanych do aktualnych obszarów eksplorowanych przez badaczy zajmujących się problematyką humanistyczną i społeczną. W ramach procesu badawczego zastosowano podejście koncepcyjno-interpretacyjne. W artykule przyjęto, że dziedzictwo kulinarne stanowi wyjątkowy zasób kulturowy sprzyjający budowaniu narracji zakorzenionych w lokalnych tradycjach, dlatego wskazano podejścia interpretacyjne możliwe do zaimplementowania podczas zwiedzania obiektów zlokalizowanych na szlaku. Analiza koncentruje się m.in. na historycznym osadzeniu potraw, narracjach przestrzennych, podejściu sensorycznym oraz interpretacjach symbolicznych. Wyróżnione kwestie pozwalają ukazać kulinaria jako nośniki tożsamości, lokalnych wartości i pamięci zbiorowej. Zwrócono również uwagę na autentyczność produktów oraz rolę lokalnych rzemieślników, których aktywność zawodowa ma kluczowe znaczenie w procesie kreowania kulturowego krajobrazu obszaru recepcji turystycznej. W toku rozważań podkreślono, że narracje kulinarne pełnią funkcję narzędzia interpretacyjnego, łącząc elementy materialnego i niematerialnego dziedzictwa kulturowego oraz umożliwiając turystom kulturowym pogłębione zrozumienie kontekstu odwiedzanych miejsc. Zastosowane podejścia – od historycznego ujęcia, poprzez sensoryczne angażowanie odbiorców, po akcentowanie autentyczności i symboliki potraw – intensyfikują atrakcyjność analizowanego szlaku i podkreślają jego reprezentatywność jako formy upowszechniania dziedzictwa kulinarnego Krakowa. W konsekwencji narracja kulinarna oddziałuje na percepcję szlaku jako znaczącego narzędzia interpretacji i popularyzacji lokalnych zasobów kulturowych, sprzyjając zarówno nawiązywaniu relacji turystów z miastem, jak i zachowaniu jego tożsamości.
- Bibliografia
-
Bandarzewski K., 2014, Samorząd gospodarczy w prawie polskim. Studium prawne, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków
Bardolet-Puigdollers M., Fusté-Forné F.A., 2023, Sustainable Future for Food Tourism: Promoting the Territory through Cooking Classes, „Gastronomy”, no . 1, pp. 32-43. DOI: 10.3390/gastronomy1010004
Beltramo R., Taglio I., Bonadonna A., 2025, Designing Thematic Tourist Trails for Local Development: A Framework Based on Territorial Heritage, „Land”, vol. 14(10), 1943. DOI:10.3390/land14101943
Bielawska A., Łukasik G., 2014, Rzemiosło w społeczeństwie i gospodarce, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Ekonomiczne Problemy Usług”, nr 111, ss. 25-34
Borkowski T., 2018, Narracja. Nowa perspektywa w nauce? „Horyzonty Wychowania”, nr 17(42), ss. 147 158. DOI: 10.17399/ HW.2018.174211
Brasher J.P., 2017, Narrating Space/Spatializing Narrative: Where Narrative Theory and Geography Meet, „The AAG Review of Books”, vol. (5)3, pp. 180-182, DOI:10.1080/2325548X.2017.1315251
Buczkowska-Gołąbek K., 2020, Kulinaria w turystyce oraz turystyka kulinarna – wprowadzenie do kolekcji tematycznej, „Turystyka Kulturowa”, nr 6, s. 221-235, [on-line:] http://turystykakulturowa.org/ojs/index.php/tk/article/view/1227/1034, data pobrania: 29.06.2026
Castillo A.M.B., Calanchez Urribarri, Á. D. V., 2026, Culinary culture in the development of the city brand of Asian tourist capitals: a systematic review, „Revista Invecom”, vol. 6(3). DOI: 10.5281/zenodo.17382616
Cappelen S.M., Strandgaard Pedersen J., 2021, Inventing Culinary Heritage through Strategic Historical Ambiguity, „Organization Studies”, vol. 42(2), pp. 223-243. DOI:10.1177/0170840620918382
Chmielowiec J., Buczkowska-Gołąbek K., 2024, Edukacja na turystycznych szlakach owocowych w Polsce – przykład Sandomierskiego Szlaku Jabłkowego, „Turystyka Kulturowa”, nr 3, s. 56-83, [on-line:] http://archiwum.turystykakulturowa.org/index.php/tk/article/view/1496/1199, data pobrania: 29.06.2026
Christou P.A., Farmaki A., Saveriades A., Spanou E., 2019, The “genius loci” of places that experience intense tourism development, „Tourism Management Perspectives”, vol. 30, s. 19-32. DOI:10.1016/j.tmp.2019.01.002
Chan C.-S., Shek K.F., Lu Y., Wong S. Y., 2025, Narratives come alive: enhancing cultural heritage experiences through sensorial narrative-based guiding tours, „Journal of Heritage Tourism”, vol. 20(4), pp. 487-507, DOI: 10.1080/1743873X.2025.2478837
Dominik P., 2020, Food Tourism as a Tool for Intergenerational Transfer of Culinary Traditions, „Geography and Tourism”, vol. 8, nr 1, pp. 115-124. DOI:10.36122/GAT20200810
Dominik P., 2022, Praktyki kulinarne związane z wyrobem tradycyjnych produktów żywnościowych jako element rozwoju turystyki kulinarnej, , „Turystyka Kulturowa”, nr 3, ss. 145-181, [on-line:] http://archiwum.turystykakulturowa.org/index.php/tk/article/view/1368, data pobrania: 30.06.2025
Dumanowski 2014, Wiedza, narracja i smak. Staropolskie książki kucharskie i porady kulinarne jako źródło historyczne, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, r. 62, nr 4, ss. 527-540
Dumanowski J., Kasprzyk-Chevriaux M., 2018, Kapłony i szczeżuje. Opowieść o zapomnianej kuchni polskiej, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec
Fairclough N., 2001, Critical discourse analysis as a method in social scientific research, [in:] Methods of Critical Discourse Analysis, R. Wodak, M. Meyer (eds.), SAGE, London
Feldman C.H., Wunderlich S., 2023, Cultural food distancing: a conceptual discourse on the evolution of seminal to present and future models of traditional food practices, „British Food Journal”, vol. 125(5), pp. 1936-1952. DOI:10.1108/BFJ-12-2021-1337
Filipiak-Florkiewicz A., Topolska K., Florkiewicz A., 2022, Regional Gastronomy and the Preservation of Culinary Heritage, [in:] J. Hernik, M. Walczycka, E. Sankowski, B.J. Harris (eds.), „Cultural Heritage—Possibilities for Land-Centered Societal Development. Environmental History”, vol 13. Springer, Cham. DOI:10.1007/978-3-030-58092-6_7
Follprecht K., 2025, Źródła do dziejów krakowskich cechów cukierników, piekarzy i rzeźników w zasobie Archiwum Narodowego w Krakowie, „Krakowski Rocznik Archiwalny”, t. 31, ss. 11-40. DOI:10.4467/12332135KRA.25.001.22799
Gach P.P., 2000, Krakowskie prawodawstwo cechowe w XV, XVI i na początku XVII stulecia, „Roczniki Humanistyczne”, t. XLVIII, z. 2, ss. 145-164.
Gadocha M., 2025, Dzieje powstania sztandaru cechu piekarzy krakowskich, „Rocznik Filozoficzny Ignatianum”, t. 31, nr 4, ss. 685-704. DOI:10.35765/rfi.2025.3104.33
Góral A., 2016, Szlaki kulturowe jako medium zmian w regionach, [w:] Szlaki kulturowe jako medium zmian w kulturze, E. Bogacz-Wojtanowska, Ł. Gaweł, A. Góral, Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Małopolski, Kraków, s. 153-169
Jakubowski K., Myślik K., Skowrońska M., 2013, Spacerownik krakowski 2, Biblioteka Gazety Wyborczej, Warszawa
Kizilgeici C., 2025, At The Heart of World Gastronomy: A Qualitative Analysis of Culinary Heritage and Regional Identity, „Journal of Tourism & Gastronomy Studies”, vol. 13(4), pp. 3838–3853. DOI:10.21325/jotags.2025.1741
Kozioł A., 2008, Na krakowskich Plantach. Historie, obyczaje, anegdoty, WAM, Kraków
Król M., 2025, Rzeźnicy krakowscy i ich „zaginione” księgi cechowe. Uwagi odnośnie do najstarszych dziejów tego zgromadzenia w świetle źródeł miejskich i cechowych, „Krakowski Rocznik Archiwalny”, t. 30, ss. 63-20. DOI: 10.4467/12332135KRA.25.003.22801
Kucia A., 2011, Funkcje rzemieślniczo-handlowe rynków średniowiecznego Krakowa, Kazimierz i Kleparza, „Wratislavia Antiqua”, t. 13, ss. 259-267
Kulas P., 2014, Narracja jako przedmiot badań oraz kategoria teoretyczna w naukach społecznych, „Kultura i Społeczeństwo”, nr 4, ss. 111-130
Lewandowski H., 2016, Folklor związany z żywieniem w środowisku wiejskiej obyczajowości, [w:] Trendy żywieniowe w turystyce. Tradycje i dziedzictwo kulinarne, H. Makała (red.), Wyższa Szkoła Turystyki i Języków Obcych w Warszawie, Warszawa, s. 11-29
Łuczak M., 2o15, Znaczenie szlaku jako produktu turystycznego w kreowaniu wizerunku regionu, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Problemy Zarządzania, Finansów i Marketingu”, nr 40, s. 21-31. DOI:10.18276/pzfm.2015.40-02
MacLeod N., 2017, The role of trails in the creation of tourist space, „Journal of Heritage Tourism”, vol. 12, pp. 423-430. DOI:10.1080/1743873X.2016.1242590
Manczak I., 2025, Sources of Competitive Advantage of the Tourism Business Self-government in Poland, „HUMANITAS Zarządzanie:, t. 26, nr 3, s. 159-171. DOI:10.5604/01.3001.0055.2902
Manczak I., Ciepiela K., 2024, Dziedzictwo kulinarne Wietnamu Północnego jako atrakcja turystyczna, „Turystyka Kulturowa”, nr 1, s. 86-110, [on-line] http://archiwum.turystykakulturowa.org/index.php/tk/article/view/1459/1186, data pobrania: 29.06.2026
Nowak-Dziewanowicz M., 2014, Narracje w pedagogice – znaczenia, badania, interpretacje, „Kultura i Edukacja”, nr 2(101), s. 7-44
Ogonowska A., 2010, Narracje turystyczne: dwie filozofie reprezentacji, „Kultura Współczesna”, nr 3, s. 135-150
Ossowska L., Janiszewska D., Kwiatkowski G., Oklevik O. (2024). Local Food Production Based on Culinary Heritage—A Way to Local Sustainability, „Sustainability”, 16(24), 11310. DOI:10.3390/su162411310
Park E., Widyanta A., 2022, Food tourism experience and changing destination foodscape: An exploratory study of an emerging food destination, „Tourism Management Perspectives”, vol. 100964. 42. DOI: 10.1016/j.tmp.2022.100964
Park E., Muangasame K., Kim S., 2023, ‘We and our stories’: constructing food experiences in a UNESCO gastronomy city, „Tourism Geographies”, vol. 25(2-3), s. 572-593, DOI: 10.1080/14616688.2021.1943701
Partarakis N., Kaplanidi D., Doulgeraki P., Karuzaki E., Petraki A., Metilli D., Bartalesi V., Adami I., Meghini C., Zabulis X., 2021, Representation and Presentation of Culinary Tradition as Cultural Heritage, „Heritage”, vol. 4(2), s. 612-640. DOI:10.3390/heritage4020036
Pearson D., Pearson T., 2015, Branding Food Culture: UNESCO Creative Cities of Gastronomy, „Journal of Food Products Marketing”, vo. 23(1), s. 342-355. DOI:10.1080/10454446.2014.1000441
Privitiera D., 2020, A View on Culinary Tourism – Case Study of Catania, Italy, „Geography and Tourism”, vol. 8, nr 1, s. 105-114. DOI: 10.36122/GAT20200809
Rahayuningsih H., Nuryani A., Naomi F. C., Jati H. P., 2025, Storytelling: Developing stories and experiences more on food tourism, International Journal of Applied Sciences in Tourism and Events, vol. 9(2), pp. 85–96. DOI:10.31940/ijaste.v9i2.85-96
Schmidt M., 2022, Nowe spojrzenie na dzieje krakowskiego karczmarstwa w czasach Jagiellonów, „Rocznik Krakowski”, t. 88, ss. 396-397DOI:10.36123/RK.2022.88.19
Soyombo D. A., Kupa E., Ijomah T.I., Toromade A. S., 2024, Culinary narratives: Exploring the socio-cultural dynamics of food culture in Africa, „Journal of Science and Technology”, vol. 11(02), pp. 88–98. DOI:10.53022/oarjst.2024.11.2.0086
Stone J.S, Migacz S., Sthapit E., 2021, Connections Between Culinary Tourism Experiences and Memory, „Journal of Hospitality & Tourism Research”, vol. 6(4), pp. 797–807. DOI:10.1177/1096348021994171
Wang B., Kandampull J., Wang J., 2025, Storytelling in cultural tourism: the role of language, guides, authenticity and experience in shaping tourist responses, „Tourism Review”, pp. 1–22. DOI:10.1108/TR-05-2025-0529
White H., 2010. Struktura narracji historycznej, „Białostockie Studia Literaturoznawcze”, nr 1, s. 9-27
Zhang T., Chen J., Hu B., 2019, Authenticity, Quality, and Loyalty: Local Food and Sustainable Tourism Experience, „Sustainability”, 11(12), 3437. DOI:10.3390/su11123437
Yin R. K., 2014, Case Study Research. Design and Methods, Sage Publications, Thousand Oaks – London – New Delhi
Źródła internetowe
Historia obwarzanka, [on-line] https://www.muzeumobwarzanka.com/historia-obwarzanka/, data pobrania: 1.07.2026
Historyczny Krakowski Szlak Kulinarny – Kraków's Culinary Historical Trail a, [on-line:] https://krakow.pl/306312,artykul,historyczny-krakowski-szlak-kulinarny-%E2%80%93-krakow-s-culinary-historical-trail.html, data pobrania: 30.06.2026
Historyczny Krakowski Szlak Kulinarny: Maczanka krakowska b, [on-line:] https://kulinarny.krakow.pl/aktualnosci/301998,2030,komunikat,krakowski_szlak_kulinarny___smak_historii_i_tradycji.html, data pobrania: 30.06.2026
Krakowski Szlak Kulinarny – smak historii i tradycji, [on-line:] https://kulinarny.krakow.pl/aktualnosci/301998,2030,komunikat,krakowski_szlak_kulinarny___smak_historii_i_tradycji.html, data pobrania: 29.06.2026
Kraków Europejską Stolicą Kultury Gastronomicznej 2019! [on-line:] https://kulinarny.krakow.pl/252635,artykul,krakow-europejska-stolica-kultury-gastronomicznej-2019-.html, data pobrania: 29.06.2026
Nasza historia, [online:] https://www.hawelka.pl/historia, data pobrania: 30.06.2026
Wierzynek, [on-line] https://www.krakow.pl/instcbi/306312/inst/144504/2751/Wierzynek.html, data pobrania: 1.07.2026
- Pobrania
- Opublikowane
- 30-09-2026
- Dział
- Artykuły
- Licencja
-
Prawa autorskie (c) 2026 Turystyka Kulturowa

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
Podobne artykuły
- Michał Ryszard Koskowski, Przemysław Nocuń, Nieoczywiste wyzwania normalności: długofalowe efekty pandemii Covid-19 w praktyce zarządzania dziedzictwem kulturowym w Polsce na przykładzie Zamku Wleń (Lenno) , Turystyka Kulturowa: Tom 137 Nr 4 (2025): Varia
- Anita Brylak, Media jako narzędzie promocji i reinterpretacji kultury Śląska na przykładzie influencera Dawida Koczura — Synka ze Śląska , Turystyka Kulturowa: Tom 137 Nr 4 (2025): Varia
- dr hab., prof. UE Beata Krystyna Reformat, Synergiczny potencjał śląskich przestrzeni poprzemysłowych jako katalizator rozwoju turystyki filmowej , Turystyka Kulturowa: Tom 138 Nr (1) (2026): Turystyka Filmowa i Literacka
- Magda Lejzerowicz, Turystyka kulturowa: doświadczanie podróży w narracjach osób z niepełnosprawnościami. Autoetnograficzne studium podróży po Meksyku , Turystyka Kulturowa: Tom 140 Nr 3 (2026): Narracje w turystyce kulturowej
- Stella Grotowska, Podróż jako narracja tożsamości: praktyki turystyczne pokolenia Z w świecie mediów cyfrowych , Turystyka Kulturowa: Tom 140 Nr 3 (2026): Narracje w turystyce kulturowej
- Michelle Mbazuigwe, Turystyka biedy w Lagos (Nigeria): komodyfikacja nierówności miejskich w mediach społecznościowych na przykładzie Makoko , Turystyka Kulturowa: Tom 139 Nr (2) (2026): Varia
- Miłosz Radzik, Rola Dracula Tourism w kształtowaniu ruchu turystycznego w Transylwanii (Rumunia) , Turystyka Kulturowa: Tom 138 Nr (1) (2026): Turystyka Filmowa i Literacka
- Klaudia Dudek, Agata Kobyłka, Lubelskie – smakuj literaturę. Analiza stanu turystyki literackiej na Lubelszczyźnie i perspektywy rozwoju produktów turystycznych , Turystyka Kulturowa: Tom 138 Nr (1) (2026): Turystyka Filmowa i Literacka
- Kamila Ziółkowska-Weiss, Rola turystyki filmowej w kształtowaniu wizerunku i rozwoju miasta na przykładzie Toronto , Turystyka Kulturowa: Tom 138 Nr (1) (2026): Turystyka Filmowa i Literacka
- Beata Raszka, Krzysztof Kasprzak, Kamienny Poznań. O skałach, które tworzą miasto , Turystyka Kulturowa: Tom 137 Nr 4 (2025): Varia
Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.
