Turystyka Kulturowa. Czasopismo naukowe

Pytanie 116: W jakim zakresie sztuczna inteligencja wkracza do turystyki kulturowej?

Authors

  • Marcin Gorączko

    Author

  • Łukasz Gaweł

    Author

  • Beata Raszka

    Author

  • Krzysztof Kasprzak

    Author

  • Natalia Ożegalska-Łukasik

    Author

  • Patryk Gawor

    Author

DOI:
https://doi.org/10.62875/k9fbxr05
Abstract

Sztuczna inteligencja, która do niedawna rozpatrywana była w kategoriach science-fiction niespodziewanie eksplodowała nad naszymi głowami i błyskawicznie dotarła „pod strzechy”. Co prawda na razie przeciętnemu użytkownikowi komputera służy bardziej do zabawy, ale przecież bierze ona już dziś aktywny udział w realizacji naprawdę poważnych zadań. Z tych, o których istnieniu zdajemy sobie powszechnie sprawę, to wspomaganie a pewnie często i zastępowanie planowania i działania procesów produkcyjnych, zarządzanie działami korporacji, inwigilowanie społeczeństwa, przetwarzanie i syntetyzowanie ogromnych ilości informacji na dowolny temat, wyprowadzanie ze strefy komfortu szeregu wyspecjalizowanych grup zawodowych (na czele z programistami, którzy – jak się okazało – mają skłonności do autodestrukcji), kompensacja deficytu zdolności literackich, artystycznych, analitycznych i innych, optymalizacja metod zabijania na polu bitwy, irytowanie redaktorów czasopism naukowych i specjalistów od ewaluacji naukowej itd. Pozostaje, miejmy nadzieję, kwestią otwartą, czy jako ludzkość przekroczyliśmy właśnie próg gigantycznego postępu cywilizacyjnego, czy globalnej katastrofy gatunku.
Pomimo mocnego osadzenia w przeszłości trudno przypuszczać, że turystyka kulturowa oprze się tej technologicznej i kulturowej rewolucji. Jestem przekonany, że macie Państwo już swoje własne zdanie, najpewniej nawet przedyskutowane w swoim środowisku pracy, a może nawet bazujące na konkretnym doświadczeniu czy obserwacji, na temat tego, w jakim zakresie sztuczna inteligencja wkracza do turystyki kulturowej? Jakich możemy spodziewać się skutków jej wdrożenia a następnie samoistnej ekspansji?
Moje pytanie zostało przygotowane bez posiłkowania się narzędziami generatywnej sztucznej inteligencji, aczkolwiek dyskusje maszyn obliczeniowych samych ze sobą to przecież już rzeczywistość. Kolejna wizja Wielkiego Stanisława Lema (1921–2006) zmaterializowała się na naszych oczach.

Author Biographies
  1. Łukasz Gaweł

    Uniwersytet Jagielloński
    Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej
    Instytut Kultury
    Zakład Zarządzania Kulturą
    lukasz.gawel@uj.edu.pl
    https://orcid.org/0000-0002-0504-3750

  2. Beata Raszka

    Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu
    Wydział Gospodarki Przestrzennej i Architektury Krajobrazu
    Instytut Gospodarki Przestrzennej
    https://orcid.org/0000-0002-1757-2625

  3. Krzysztof Kasprzak

    Professor emeritus Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu
    https://orcid.org/0000-0003-3469-2802

  4. Natalia Ożegalska-Łukasik

    Uniwersytet Jagielloński
    Wydział Studiów Międzynarodowych i Politycznych
    Instytut Studiów Międzykulturowych
    Zakład Badań nad Społeczeństwami Wielokulturowymi
    natalia.ozegalska@uj.edu.pl
    https://orcid.org/0000-0002-4239-4429

  5. Patryk Gawor

    Akademia Leona Koźmińskiego w Warszawie
    Centrum Doskonałości Dydaktycznej
    pgawor@kozminski.edu.pl

References

Bauman Z., 2011, Niepewna przyszłość merytokracji, „Gazeta Wyborcza”, 26-27.03, s. 25 (tekst ukazał się 21.03.2011 r. online: www.social-europe-eu)

Dawkins R., 1994, Ślepy zegarmistrz czyli, jak ewolucja dowodzi, że świat nie został, zaplanowany, przeł. A Hoffman, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa, Biblioteka Myśli Współczesnej

Kang M. J., Hsu M., Krajbich I. M., Loewenstein G., McClure S. M., Wang J. T.-Y., Camerer C. F., 2009, The wick in the candle of learning: Epistemic curiosity activates reward circuitry and enhances memory, „Psychological Science”, Vol. 20, No. 8, s. 963-973

Keller N., Salvi C., Leiker E. K., Gruber M. J., Dunsmoor J., 2024, States of epistemic curiosity interfere with memory for incidental scholastic facts, „npj Science of Learning”, Vol. 9, 22, doi.org/10.1038/s41539-024-00234-w

Krawczuk A., 1987, Starożytność odległa i bliska, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań

Kunicki-Goldfinger W. J. H., 1993, Znikąd donikąd, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa, Biblioteka Myśli Współczesnej

Lem S., 2012, Bajki robotów, Wydawnictwo Literackie, Kraków

Lewin R., Leakey R., 1999, Szósta katastrofa. Historia życia a przyszłość ludzkości, przeł. J. Prószyński, Wydawnictwo Prószyński i S-ka, Warszawa

Márai S., 2011, W podróży, przeł. T. Worowska, Wydawnictwo Zeszytów Literackich, Warszawa

Mendoza E., 2010, Brak wiadomości od Gurba, przeł. M. Tadel, Wydawnictwo Znak, Kraków

Radhakrishna P., Padakannaya P., 2026, Mnemonic benefits of state curiosity – A meta-analysis, „Psychonomic Bulletin & Review”, Vol. 33, 97, doi.org/10.3758/s13423-025-02800-8

Snyder T., 2025, O wolności. Przewodnik po świecie, który można ocalić, przeł. B. Pietrzyk, Znak Horyzont, Kraków

Stasiak A., 2009, Turystyka literacka i filmowa, [w:] K. Buczkowska, A. Mikos von Rohrscheidt (red.), Współczesne formy turystyki kulturowej, Akademia Wychowania Fizycznego im. Eugeniusza Piaseckiego, Poznań, s. 223-265, Seria: Monografie nr 391

Uchwała, 2020, Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 listopada 2020 r. w sprawie ustanowienia roku 2021 Rokiem Stanisława Lema, „Monitor Polski”, poz. 1181

Drzewakowska J., 2026, ChatGPT zaplanuje wycieczkę, 30.03. [online:] https:// aiwturystyce.pl, 1.09.2026

Miączyński Piotr, 2026, Odcinają grzbiety, mielą oryginały. Tak wygląda przemysłowa maszyna do karmienia AI, [online:] https://next.gazeta.pl/next/7,151243,32926985, odcinaja-grzbiety-miela-oryginaly-tak-wyglada-przemyslowa.html, 1.09.2026

OECD, 2024, Organisation for Economic Co-operation and Development, Artificial intelligence and tourism: G7/OECD policy paper, OECD Tourism Papers, No. 2, OECD Publishing, Paris, [online:] https://www.oecd.org/en/publications/artificial-intelligence-and tourism_3f9a4d8d-en.html, 1.09.2026

Reichwein M., 2026, Firmy AI z USA masowo skupują książki w zagranicznych antykwariatach. A potem je niszczą, [online]: https://www.msn.com/pl-pl/finanse/technologia/firmy-ai-z-usa-masowo-skupuja-ksiązki-w-zagranicznych-antykwariatach-a-potem-je-niszcza/ar-AA28THow, 1.09.2026

Rojewska K., 2024, 8 przykładów zastosowania generatywnej sztucznej inteligencji w turystyce, 7.08, [w:] qtravel.ai, [online:] https://www.qtravel.ai/pl/blog/8-przykladow-zastosowania-generatywnej-sztucznej-inteligencji-w-turystyce/, 1.09.2026

Downloads
Published
2026-09-30
Issue
Vol. 140 No. 3 (2026): Narracje w turystyce kulturowej
Section
Dyskusja naukowa
License

Copyright (c) 2026 Turystyka Kulturowa

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

How to Cite

Pytanie 116: W jakim zakresie sztuczna inteligencja wkracza do turystyki kulturowej?. (2026). Turystyka Kulturowa, 140(3), 277-301. https://doi.org/10.62875/k9fbxr05

Most read articles by the same author(s)