Turystyka Kulturowa. Czasopismo naukowe

Między tekstem a doświadczeniem miejsca. Narracyjne strategie krakowskich przewodników literackich

Słowa kluczowe:
Array
Abstrakt

Artykuł podejmuje analizę współczesnych przewodników literackich po Krakowie jako zróżnicowanych form narracji turystycznych funkcjonujących na styku literatury, przestrzeni i interpretacji dziedzictwa. Przedmiotem badania są trzy publikacje reprezentujące odmienne sposoby organizowania relacji między tekstem literackim, przestrzenią miejską oraz doświadczeniem odbiorcy: Przewodnik literacki po Krakowie i województwie małopolskim Ewy Zamorskiej-Przyłuskiej [2010], Kraków. Spacerownik literacki Agnieszki Konior i Anny Hojwy [2024] oraz Literacki przewodnik po Nowej Hucie Anny Grochowskiej [2019]. Celem artykułu jest ukazanie, w jaki sposób przewodniki literackie uczestniczą w konstruowaniu narracji o mieście oraz modelowaniu doświadczenia turystycznego. Analiza opiera się na perspektywie narratologicznej, geopoetycznej i badaniach nad turystyką kulturową, ze szczególnym uwzględnieniem kategorii interpretacji dziedzictwa. Wykazano, że poszczególne publikacje realizują odmienne strategie narracyjne: interpretacyjną, performatywną i tożsamościową. Różnicują one również rolę odbiorcy oraz sposób interpretowania dziedzictwa literackiego miasta. Artykuł dowodzi, że przewodniki literackie nie są jedynie źródłami informacji o miejscach związanych z literaturą, lecz pełnią funkcję narratorów miasta i mediatorów między dziedzictwem literackim a doświadczeniem turystycznym.

Bibliografia

Assmann, J., 2008, Pamięć kulturowa. Pismo, zapamiętywanie i polityczna tożsamość w cywilizacjach starożytnych, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa

Certeau, M. de, 2008, Wynaleźć codzienność. Sztuki działania, przeł. K. Thiel-Jańczuk, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków

Filar, D., 2015, Język jako wielka narracja: teoria narracyjności w badaniach nad językowym obrazem świata, [w:] D. Filar, D. Piekarczyk (red.), Narracyjność języka i kultury, Wydawnictwo UMCS, Lublin, s. 11–36

Gałecki, W., 2024, Przewodnik literacki – dziecko i archiwum wyobrażonych krajobrazów, „Białostockie Studia Literaturoznawcze”, nr 25, s. 29–43

Grochowska, A., 2019, Literacki przewodnik po Nowej Hucie, Ośrodek Kultury im. C.K. Norwida, Kraków

Jansson, A., 2006, Specialized Spaces. Touristic Communication in the Age of Hyper-Space-Biased Media, „Arbejdspapirer fra Center for Kulturforskning”, nr 137–06

Konior, A., Hojwa, A., 2024, Kraków. Spacerownik literacki, Wydawnictwo Bezdroża, Gliwice

Kovalenko, O., 2021, Narracje historyczne w opowieści o mieście. Przypadek przewodników turystycznych po Moskwie i Kijowie (1922–1991), „Historyka. Studia Metodologiczne”, t. 51, s. 349–369

Kraków Miasto Literatury UNESCO, 2024, O nas, dostęp: 15.07.2026, https://miastoliteratury.pl/o-nas/

Madejski, J., Iwasiów, S. (red.), 2019, Geoliteratura. Przewodnik, bedeker, poradnik, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego / TAiWPN Universitas, Szczecin–Kraków

Maj, J., 2018, Literary Tourist Guides as a Form of New Literary History, „The Problems of Literary Genres”, vol. 61, nr 1, s. 503–518

McCord Chavez, J., 2008, From Wandering Writing to Wandering Reading: Productive Digression in Victorian Serial Fiction, ProQuest, Ann Arbor

Ricoeur, P., 2008, Czas i opowieść, t. 1, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków

Rosner, K., 2003, Narracja, tożsamość i czas, Universitas, Kraków

Roszak, J., Godlewski, G., 2013, Homo legens jako homo touristicus. Ku metodologii turystyki literackiej, „Folia Turistica”, nr 28, s. 53–66

Rybicka, E., 2014, Geopoetyka. Przestrzeń i miejsce we współczesnych teoriach i praktykach literackich, Universitas, Kraków

Szalewska, K., 2017, Urbanalia. Miasto i jego teksty. Humanistyczne studia miejskie, słowo/obraz terytoria, Gdańsk

Szalewska, K., 2019, Bedeker i spacerownik – dwa modele lokalnego chronotopu, [w:] J. Madejski, S. Iwasiów (red.), Geoliteratura. Przewodnik, bedeker, poradnik, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego / TAiWPN Universitas, Szczecin–Kraków, s. 53–68

Szydłowska, J., 2019, Edukacja, zabawa i mit, czyli bedekery jako narzędzia praktykowania miejsca (na przykładzie doświadczeń olsztyńskich), [w:] J. Madejski, S. Iwasiów (red.), Geoliteratura. Przewodnik, bedeker, poradnik, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego / TAiWPN Universitas, Szczecin–Kraków, s. 182–198

Topolski, J., 2008, Jak się pisze i rozumie historię. Tajemnice narracji historycznej, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań

Zamorska-Przyłuska, E., 2010, Przewodnik literacki po Krakowie i województwie małopolskim, Wydawnictwo WAM, Kraków

Pobrania
Opublikowane
30-09-2026
Dział
Artykuły
Licencja

Prawa autorskie (c) 2026 Turystyka Kulturowa

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Jak cytować

Między tekstem a doświadczeniem miejsca. Narracyjne strategie krakowskich przewodników literackich. (2026). Turystyka Kulturowa, 140(3), 7-26. https://doi.org/10.62875/0p4f0689

Inne teksty tego samego autora

Podobne artykuły

1-10 z 44

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.