Góry różnorodności, przemian i iluzji

Krzysztof Kasprzak; Beata Raszka

doi:10.62875/h9rxmt70

Góry różnorodności, przemian i iluzji

Autor

Krzysztof Kasprzak

Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, professor emeritus

Autor
Beata Raszka

Autor

DOI:

https://doi.org/10.62875/h9rxmt70

Słowa kluczowe:

Array

Abstrakt

Karpatom poświęcona jest ogromna literatura dotycząca różnych zagadnień historycznych, społecznych i przyrodniczych. Nadal ukazuje się wiele opracowań będących rezultatem prowadzonych badań naukowych z zakresu nauk humanistycznych, inżynieryjno-technicznych, rolniczych, społecznych, przyrodniczych i sztuki. Prezentowana książka jest próbą przedstawienia rozciągniętej w czasie i przestrzeni historii całego łańcucha Karpat z punktu widzenia historyka. To bardzo interesujące pokazanie przenikania się kultur w złożonej historii społeczeństw, narodów i państw w różny sposób związanych z Karpatami. Szukanie możliwości ukazania całości tych gór. Podstawą książki jest regionalizacja fizycznogeograficzna związana z podziałem terytorium na jednostki o podobnych cechach geologicznych, geomorfologicznych, klimatycznych, wodnych, glebowych i roślinnych. Są one tak istotne, że warunkując całościowy charakter geograficzny różnych karpackich obszarów określają ich swoistą „górskość”, znacząco wpływającą na sposób życia ludzi w górach. Będąca swoistą refleksją nad Karpatami książka zainteresuje wszystkich, którzy w wędrówkach przez te góry szukają miejsc interesujących, pięknych i sprzyjających nowym sposobom przeżywania. Pamięć o tragicznych kartach dziejów społeczeństw karpackich nie przysłania roztaczających się przed turystami krajobrazów, ale bez wątpienia stwarza szansę lepszego zrozumienie współczesnego obrazu tych gór.

Bibliografia

Boćkowski M. D., 2018, Historia starań o utworzenie Turnickiego Parku Narodowego, [w:] M. D. Boćkowski, I. Bara, R. Michalski (red.), Projektowany Turnicki Park Narodowy. Stan walorów przyrodniczych – 35 lat od pierwszego projektu parku narodowego na Pogórzu Karpackim, Fundacja Dziedzictwo Przyrodnicze, Nowosiółki Dydyńskie, s. 51-63

Józefiak M., 2025, Polska Rzeczpospolita Leśna, Grupa Wydawnicza Foksal, Warszawa

Kucharzyk St., 2009, System ochrony przyrody w Karpatach ze szczególnym uwzględnieniem parków narodowych, „Roczniki Bieszczadzkie”, z. 17, s. 15-42

Kulczyński S., Kozikowski A., Wilczyński T., 1926, Czarna Hora jako rezerwat przyrodniczy, „Ochrona Przyrody”, z. 6, s. 23-34 (VII tablic)

Michalik S., 1991, Międzynarodowy program ochrony Bieszczadów Zachodnich, „Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody”, t. 10, nr 1-2, s. 130-139

Pierwszy ogólnopolski kongres krajoznawczy w Poznaniu w dniach 12 i 13 lipca 1929 roku. Wyciąg z protokółu obrad, „Ziemia”, 1929, t. 14, nr 19, s. 329-337

Radecki W., 1990, Zarys dziejów prawnej ochrony przyrody i środowiska w Polsce, Oddział Akademicki PTTK w Krakowie, Regionalna Pracownia Krajoznawcza, Kraków

Raszka B., Hełdak M. 2023. Implementation of Biosphere Reserves in Poland – Problems of the Polish Law and Nature Legacy, „Sustainability” , 15(21), 15305

Raszka B., Kasprzak K., 2016, Turnicki Park Narodowy, [w:] E. Kalbarczyk., R. Kalbarczyk, K. Kasprzak, P. Krajewski, B. Raszka, Parki narodowe w Polsce. Piękno polskiej przyrody, Wydawnictwo Dragon, Bielsko-Biała, s. 434-443

Sikora J., 2025, Stanisława Staszica poglądy na przyrodę, „Biul. Parków Krajobraz. Wielkopolski”, z. 32 (34), s. 59-68

Sokołowski St., 1920, O potrzebie zakładania rezerwatów leśnych, „Ochrona Przyrody”, z. 1, s. 21-24

Sokołowski M., 1926, Eksploatacja kosówki w Karpatach Wschodnich, „Ochrona Przyrody”, z. 6, s. 135-138

Szafer W., 1964, Dwanaście lat walki o utworzenie Pienińskiego Parku Narodowego, „Chrońmy Przyrodę Ojczystą”, z. 1, s. 3-20

Szaflarski J., 1972, Poznanie Tatr. Szkice z rozwoju wiedzy o Tatrach do połowy XIX wieku, Wydawnictwo Sport i Turystyka, Warszawa

Świerz M., 1926, Stanisław Staszic w Tatrach, „Wierchy”, 4, s. 1-20

Trella T., 1937, Turnica pod Przemyślem, „Ochrona Przyrody”, 17, s. 203-209

Wielocha A., 2010, Czego nas uczą Karpaty, czyli strome ścieżki karpackiego krajoznawcy, „Ziemia” (jubileuszowe wydanie z okazji stulecia 1910-2010), s. 135-148

Wolski J., 2016, 42. Formy ochrony przyrody. 42.1. Historia przed i międzywojenna, [w:] J. Wolski (red.), Bojkowszczyzna zachodnia – wczoraj, dziś i jutro. Tom 2, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania im. Stanisława Leszczyckiego PAN, Warszawa, s. 474-476

Zborowski J., 1972, „Raczyli odwiedzić Tatry”, [w:] J. Zborowski, Pisma podhalańskie, Wydawnictwo Literackie, Kraków, tom 2 (w opracowaniu i wyborze Janusza Berghauzena), s. 291-348 (pierwodruk: „Wierchy”: 1962, 31, s. 147-159; 1963, 32, s. 185-196; 1964, 33, s. 158-172)

Akty prawne

Konwencja w sprawie ochrony Alp (Konwencja Alpejska), Dz. U. UE. L. 1996.51.32

Europejska Konwencja Krajobrazowa sporządzona we Florencji dnia 20 października 2000 r., Dz. U. z 2006 r. Nr 14, poz. 98

Ramowa Konwencja o ochronie i zrównoważonym rozwoju Karpat, sporządzona w Kijowie dnia 22 maja 2003 r., Dz. U. z 2007 r. Nr 96, poz. 634

Oświadczenie rządowe z dnia 19 grudnia 1925 r. w sprawie uchwały Konferencji Ambasadorów z dnia 5 września 1924 r., dotyczącej Protokółu, podpisanego w Krakowie dnia 6 maja 1924 r. w związku z ustaleniem granicy polsko-czeskosłowackiej w okręgu Jaworzyny, Dz. U. Nr 133, poz. 952

Oświadczenie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 lipca 2003 r. w związku z 60. rocznicą tragedii wołyńskiej, M.P. Nr 37, poz. 516

Oświadczenie Rządowe z dnia 21 września 2005 r. w sprawie mocy obowiązującej Europejskiej Konwencji Krajobrazowej, sporządzonej we Florencji dnia 20 października 2000 r., Dz. U. z 2006 r. Nr 14, poz. 99

Uchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 czerwca 2013 r. w 70. rocznicę Zbrodni Wołyńskiej, M.P. poz. 582

Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskie z dnia 26 września 2025 r. w sprawie ustanowienia roku 2026 Rokiem Stanisława Staszica, M.P. poz. 1057

Ustawa z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmożeniem narzędzi ochrony krajobrazu, Dz. U. poz. 774

Rozporządzenie Ministerstwa W.R. i O.P. o ochronie niektórych zabytków przyrody, M.P., 16.09.1919 r. rok II, nr 208

Uchwała Nr VIII/183/24 Sejmiku Województwa Wielkopolskiego z dnia 20 grudnia 2024 r. w sprawie przyjęcia stanowiska o ogłoszeniu roku 2025 w województwie wielkopolskim Wielkopolskim Rokiem Stanisława Staszica (z załącznikiem i uzasadnieniem)

Gorzołka, N., 2023, „Pechowa mapa”. Najstarsza mapa Księstwa Cieszyńskiego, https://1iadomości.0x.pl/pechowa-mapa-najstarsza-mapa-księstwa-cieszyńskiego.81934, 1.06.2023; dostęp: 1.07.2026

Pobrania