Pytanie 116: W jakim zakresie sztuczna inteligencja wkracza do turystyki kulturowej?
- Autor
-
-
Marcin Gorączko
Autor
-
Dr hab. Łukasz Gaweł, prof. UJ
Autor
-
Prof. dr hab. Beata Raszka
Autor
-
Dr hab. Krzysztof Kasprzak
Autor
-
Dr Natalia Ożegalska-Łukasik
Autor
-
Patryk Gawor
Autor
-
- Abstrakt
-
Sztuczna inteligencja, która do niedawna rozpatrywana była w kategoriach science-fiction niespodziewanie eksplodowała nad naszymi głowami i błyskawicznie dotarła „pod strzechy”. Co prawda na razie przeciętnemu użytkownikowi komputera służy bardziej do zabawy, ale przecież bierze ona już dziś aktywny udział w realizacji naprawdę poważnych zadań. Z tych, o których istnieniu zdajemy sobie powszechnie sprawę, to wspomaganie a pewnie często i zastępowanie planowania i działania procesów produkcyjnych, zarządzanie działami korporacji, inwigilowanie społeczeństwa, przetwarzanie i syntetyzowanie ogromnych ilości informacji na dowolny temat, wyprowadzanie ze strefy komfortu szeregu wyspecjalizowanych grup zawodowych (na czele z programistami, którzy – jak się okazało – mają skłonności do autodestrukcji), kompensacja deficytu zdolności literackich, artystycznych, analitycznych i innych, optymalizacja metod zabijania na polu bitwy, irytowanie redaktorów czasopism naukowych i specjalistów od ewaluacji naukowej itd. Pozostaje, miejmy nadzieję, kwestią otwartą, czy jako ludzkość przekroczyliśmy właśnie próg gigantycznego postępu cywilizacyjnego, czy globalnej katastrofy gatunku.
Pomimo mocnego osadzenia w przeszłości trudno przypuszczać, że turystyka kulturowa oprze się tej technologicznej i kulturowej rewolucji. Jestem przekonany, że macie Państwo już swoje własne zdanie, najpewniej nawet przedyskutowane w swoim środowisku pracy, a może nawet bazujące na konkretnym doświadczeniu czy obserwacji, na temat tego, w jakim zakresie sztuczna inteligencja wkracza do turystyki kulturowej? Jakich możemy spodziewać się skutków jej wdrożenia a następnie samoistnej ekspansji?
Moje pytanie zostało przygotowane bez posiłkowania się narzędziami generatywnej sztucznej inteligencji, aczkolwiek dyskusje maszyn obliczeniowych samych ze sobą to przecież już rzeczywistość. Kolejna wizja Wielkiego Stanisława Lema (1921–2006) zmaterializowała się na naszych oczach. - Biogramy autorów
- Bibliografia
-
Bauman Z., 2011, Niepewna przyszłość merytokracji, „Gazeta Wyborcza”, 26-27.03, s. 25 (tekst ukazał się 21.03.2011 r. online: www.social-europe-eu)
Dawkins R., 1994, Ślepy zegarmistrz czyli, jak ewolucja dowodzi, że świat nie został, zaplanowany, przeł. A Hoffman, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa, Biblioteka Myśli Współczesnej
Kang M. J., Hsu M., Krajbich I. M., Loewenstein G., McClure S. M., Wang J. T.-Y., Camerer C. F., 2009, The wick in the candle of learning: Epistemic curiosity activates reward circuitry and enhances memory, „Psychological Science”, Vol. 20, No. 8, s. 963-973
Keller N., Salvi C., Leiker E. K., Gruber M. J., Dunsmoor J., 2024, States of epistemic curiosity interfere with memory for incidental scholastic facts, „npj Science of Learning”, Vol. 9, 22, doi.org/10.1038/s41539-024-00234-w
Krawczuk A., 1987, Starożytność odległa i bliska, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań
Kunicki-Goldfinger W. J. H., 1993, Znikąd donikąd, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa, Biblioteka Myśli Współczesnej
Lem S., 2012, Bajki robotów, Wydawnictwo Literackie, Kraków
Lewin R., Leakey R., 1999, Szósta katastrofa. Historia życia a przyszłość ludzkości, przeł. J. Prószyński, Wydawnictwo Prószyński i S-ka, Warszawa
Márai S., 2011, W podróży, przeł. T. Worowska, Wydawnictwo Zeszytów Literackich, Warszawa
Mendoza E., 2010, Brak wiadomości od Gurba, przeł. M. Tadel, Wydawnictwo Znak, Kraków
Radhakrishna P., Padakannaya P., 2026, Mnemonic benefits of state curiosity – A meta-analysis, „Psychonomic Bulletin & Review”, Vol. 33, 97, doi.org/10.3758/s13423-025-02800-8
Snyder T., 2025, O wolności. Przewodnik po świecie, który można ocalić, przeł. B. Pietrzyk, Znak Horyzont, Kraków
Stasiak A., 2009, Turystyka literacka i filmowa, [w:] K. Buczkowska, A. Mikos von Rohrscheidt (red.), Współczesne formy turystyki kulturowej, Akademia Wychowania Fizycznego im. Eugeniusza Piaseckiego, Poznań, s. 223-265, Seria: Monografie nr 391
Uchwała, 2020, Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 listopada 2020 r. w sprawie ustanowienia roku 2021 Rokiem Stanisława Lema, „Monitor Polski”, poz. 1181
Drzewakowska J., 2026, ChatGPT zaplanuje wycieczkę, 30.03. [online:] https:// aiwturystyce.pl, 1.09.2026
Miączyński Piotr, 2026, Odcinają grzbiety, mielą oryginały. Tak wygląda przemysłowa maszyna do karmienia AI, [online:] https://next.gazeta.pl/next/7,151243,32926985, odcinaja-grzbiety-miela-oryginaly-tak-wyglada-przemyslowa.html, 1.09.2026
OECD, 2024, Organisation for Economic Co-operation and Development, Artificial intelligence and tourism: G7/OECD policy paper, OECD Tourism Papers, No. 2, OECD Publishing, Paris, [online:] https://www.oecd.org/en/publications/artificial-intelligence-and tourism_3f9a4d8d-en.html, 1.09.2026
Reichwein M., 2026, Firmy AI z USA masowo skupują książki w zagranicznych antykwariatach. A potem je niszczą, [online]: https://www.msn.com/pl-pl/finanse/technologia/firmy-ai-z-usa-masowo-skupuja-ksiązki-w-zagranicznych-antykwariatach-a-potem-je-niszcza/ar-AA28THow, 1.09.2026
Rojewska K., 2024, 8 przykładów zastosowania generatywnej sztucznej inteligencji w turystyce, 7.08, [w:] qtravel.ai, [online:] https://www.qtravel.ai/pl/blog/8-przykladow-zastosowania-generatywnej-sztucznej-inteligencji-w-turystyce/, 1.09.2026
- Pobrania
- Opublikowane
- 30-09-2026
- Dział
- Dyskusja naukowa
- Licencja
-
Prawa autorskie (c) 2026 Turystyka Kulturowa

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
Inne teksty tego samego autora
- Paweł Plichta, Barbara Weżgowiec, Elżbieta Wiącek, Krzysztof Kasprzak, Beata Raszka, Kamil Marek Detyna, Pytanie 114: Jakie jest miejsce filmu i literatury we współczesnej turystyce kulturowej? , Turystyka Kulturowa: Tom 138 Nr (1) (2026): Turystyka Filmowa i Literacka
- Krzysztof Kasprzak, Beata Raszka, Sposób na nowe życie , Turystyka Kulturowa: Tom 139 Nr (2) (2026): Varia
- Krzysztof Kasprzak, Nieodnaleziona tożsamość , Turystyka Kulturowa: Tom 138 Nr (1) (2026): Turystyka Filmowa i Literacka
- Paweł Plichta, Joanna Ślaga, Tomasz Sawoszczuk, Krzysztof Kasprzak, Beata Raszka, Pytanie 115: W jaki sposób turystyka kulturowa może wpływać na ochronę dziedzictwa zapachowego? , Turystyka Kulturowa: Tom 139 Nr (2) (2026): Varia
- Marcin Gorączko, Aleksandra Gorączko, Raport z analizy potencjału turystyczno-kulturowego powiatu łęczyckiego , Turystyka Kulturowa: Tom 137 Nr 4 (2025): Varia
- Paweł Plichta, Mariusz Dzięglewski, Daniel Gołębiowski, Krzysztof Kasprzak, Beata Raszka, Barbara Weżgowiec, Zuzanna Agata Górecka, Arkady Rzegocki, Gnieźnieńskie Forum Ekspertów Turystyki Kulturowej Pytanie 113: Jak wykorzystywać potencjał turystyki kulturowej jako soft power w dyplomacji kulturalnej? , Turystyka Kulturowa: Tom 137 Nr 4 (2025): Varia
- Beata Raszka, Krzysztof Kasprzak, Kamienny Poznań. O skałach, które tworzą miasto , Turystyka Kulturowa: Tom 137 Nr 4 (2025): Varia
- Krzysztof Kasprzak, Beata Raszka, Góry różnorodności, przemian i iluzji , Turystyka Kulturowa: Tom 140 Nr 3 (2026): Narracje w turystyce kulturowej
