Turystyka Kulturowa. Czasopismo naukowe

Cienie nad Oslofjordem: autoetnograficzne studium fenomenu turystyki kryminalnej śladami Harry’ego Hole w świetle teorii miserable landscape

Authors
  • Kamil Marek Detyna

    Author

Keywords:
turystyka literacka; noir; autoetnografia; biografia turystyczna; miserable landscape
Abstract

Niniejszy artykuł analizuje fenomen turystyki literackiej w Oslo, wykorzystując cykl powieści kryminalnych Jo Nesbø o Harrym Hole jako studium przypadku. Opierając się na metodzie autoetnograficznej z podróży badawczej w 2021 roku, praca konfrontuje literacką „geografię wyobrażoną” z fizyczną rzeczywistością miasta. Ramy teoretyczne badania łączą międzynarodowe koncepcje miserable landscape tourismnordic melancholy z polskim modelem subiektywnych poziomów tworzenia biografii turystycznej[1]. Wyniki dowodzą, że podążanie śladami fikcyjnego detektywa nie ogranicza się do zwiedzania, lecz stanowi proces stopniowej imersji - od wizualnej rejestracji fasad, przez sensoryczne doświadczenie miejsc (np. Restauracja Schrøder), aż po głęboką transformację tożsamościową. Wykazano, że samotność podróżnika i specyficzna aura post-pandemicznego Oslo sprzyjają „rezonansowi aksjologicznemu” z literackim antybohaterem. Konkluzja wskazuje, że fikcja literacka pełni funkcję sprawczą (placemaking), nadając neutralnym przestrzeniom miejskim unikalny kapitał narracyjny i emocjonalny, niezbędny do budowania autentycznej biografii turystycznej.


[1] Autor niniejszej pracy jest również autorem koncepcji zawartej w późniejszych fragmentach - Subiektywne poziomy budowania turystycznej biografii. Koncepcja znajduje się obecnie w fazie publikacji.

Author Biography
  1. Kamil Marek Detyna

    Student II roku Turystyki i rekreacji na Uniwersytecie Zielonogórskim

References

Afsaneh, R., Trupp, A., Stephenson, M. L. (2024) Female Solo Travel Experiences: An Autoethnography on Social and Emotional Challenges With Tourism Industry Stakeholders, Advances in Southeast Asian Studies 17(2)2024

Allvin A., Gerell, M., Skardhamar, T. 2024 Vulnerable Areas in Oslo – Toward “Swedish Conditions”? Nordic Journal of Urban Studies

Brown, L. 2016 Treading in the footsteps of literary heroes: an autoethnography, European Journal of Tourism Hospitality and Recreation 7(2)

Buckley, R., Cooper M.-A. (2015). Autoethnography in tourism research. Griffith University

Buczkowska K. (2009a) Literatura podróżnicza faktu niedocenianą niszą turystyki literackiej - Turystyka Kulturowa 1/2009,

Buczkowska, K. (2009b) Turysta kulturowy - Klient nietuzinkowy, Uniwersytet Łódzki

Buczkowska, K. (2008). Turystyka kulturowa. Przewodnik metodyczny. Poznań: AWF Poznań

Forshaw, B. (2012). Death in a Cold Climate: A Guide to Scandinavian Crime Fiction. Basingstoke: Palgrave Macmillan

Gullestad, M. (2000) Invisible Fences: Egalitarianism, Nationalism and Racism, Journal of the Royal Anthropological Institute

Herbert, D. (2001) Literary Places, Tourism and the Heritage Experience, Annals of Tourism Research

Jałowiecki, B., Magia Miejsc 2007, w: Fenomen Genius Loci, pod redakcją

Bartłomieja Gutowskiego, Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie

Lew, A. (2017). Tourism planning and place making: Place-making or placemaking?. Tourism Geographies, 19(3)

Lind, J. & Kristensson Uggla, B. (2019). The narrative capital of the place: How the Millennium narratives generate place-related values and attract tourists to Sweden. In: C. Lundberg & V. Ziakas (eds.), The Routledge handbook of popular

culture and tourism, pp. 311–324. London: Routledge

Mikos von Rohrscheidt, A. - (2008a) Kulturowe szlaki turystyczne - próba klasyfikacji oraz postulaty w zakresie ich tworzenia i funkcjonowania, Turystyka Kulturowa nr 2, 17-31

Mikos von Rohrscheidt, A. (2009). Turystyka literacka w Polsce. W: K. Buczkowska, A. Mikos von Rohrscheidt, A. (2016) Turystyka kulturowa Fenomen, potencjał, perspektywy, KulTour.pl, Poznań

Ooi, C.-S., Ek, R., & Larson, M. (2016). Nordic Noir and Miserable Landscape Tourism. W: The Contemporary Comic Book Superhero. Routledge

Reijnders, S. (2017). Tourism planning and place making: Place-making or placemaking?. Tourism Geographies, 19(3)

Reijnders, S. (2020) Imaginative Heritage in Locating Imagination in Popular Culture (pp.19-33), Erasmus University Rotterdam

Syahadat, R. March & Yuvandhi, Jeffan & Alfian, Rizki. (2025). Autoethnography Approaches to Cultural Tourism Research. National Institute of Science and Technology, Indonesia, Tribhuwana Tunggadewi University, Indonesia

Urry, J. 2007, Spojrzenie turystyczne, Wyd. PWN, Warszawa

Waade, A. M. (2017). Melancholy in Nordic noir: Characters, landscapes, light and music. Critical Studies in Television

Wawrzyniak, D., Matulewski P., Makohonienko M. (2015) Turystyka literacka oparta na fabule książek. Projekt trasy po Poznaniu śladami bohaterów powieści kryminalnych Ryszarda Ćwirleja, Portal Turystyka kulturowa 3/2015

van Es, N., Reijnders, S., Bolderman, L., Waysdorf, A. (2021) Locating Imagination in Popular Culture; Place, Tourism and Belonging, Routledge

Zmyślony, P. (2001). Literatura jako podstawa tworzenia produktu turystycznego. Problemy Turystyki. Akademia Ekonomiczna Katedra Turystyki, Poznań

Źródła internetowe

Biczek Karolina - Turystyka literacka, Portal Turystyka kulturowa w swiecie https://turystykakulturowawswiecie.prv.pl/wybrane-rodzaje-turystyki-kulturowej/13-turystyka-literacka.html [dostęp: 1 stycznia 2026]

Brak autora (2023) In the footsteps of Harry Hole through the streets of Oslo - Strawberry, portal turystyczny strawberryhotels.com https://www.strawberryhotels.com/blog/adventures/in-the-footsteps-of-harry-hole/ [dostęp: 10 grudnia 2025]

Brak autora Harry Hole's Oslo - the city of Jo Nesbø's famous detective Portal Visitoslo.com, https://www.visitoslo.com/en/articles/harry-hole/ [dostęp: 10 grudnia 2025]

Brak autora (2017) Exploring Oslo in Harry Hole's Footsteps - Crime by the Book, Portal crimebythebook.com https://crimebythebook.com/blog/2017/3/15/exploring-oslo-in-harry-holes-footsteps [dostęp: 10 grudnia 2025]

McCay, A. Jo Nesbø's Harry Hole - Life in Norway, portal Lifeinnorway.net https://www.lifeinnorway.net/harry-hole/ [dostęp: 18 grudnia 2025]

Michałowska-Walkiewicz, E. 2024 Pałac Królewski w Oslo, artykuł na razem.no https://www.razem.no/spoleczenstwo/historia/palac-krolewski-w-miescie-oslo/ [dostęp 6 stycznia 2026]

Nesbo J. 2021 Summer in the city - artykuł dla The Guardian https://www.theguardian.com/books/2021/aug/14/jo-nesbo-on-summer-in-oslo [dostęp 6 stycznia 2026]

French, P. The Crime Fiction of Oslo Crime and the City Visits Norway's (Noir) Capital Portal literacki CrimeReads.com, https://crimereads.com/the-crime-fiction-of-oslo/ [dostęp: 2 stycznia, 2026]

Oberharz Strona regionu w Górach Harz https://www.oberharz.de/en/activities/hiking/goethe-trail-to-the-brocken [dostęp: 8 stycznia 2026]

Politihuset in Oslo - Portal lokalny LikeALocal Guide www.likealocalguide.com, https://www.likealocalguide.com/oslo/politihuset [dostęp: 18 grudnia 2025]

Reavis, T. Schroder's Restaurant - Blog podróżniczy tonireavis.com, https://tonireavis.com/tag/schroders-restaurant/ [dostęp: 18 grudnia 2025]

Restaurant Schrøder - Informacje z oficjalnej strony restauracji restaurant-schrøder.no https://www.restaurant-schrøder.no/ [dostęp: 18 grudnia 2025]

Restaurant Schrøder - Portal z restauracjami w Norwegii - Norwegian restaurant in Homansbyen, Oslo | Reviews, Photos & Information on Postcard, postcard.inc https://www.postcard.inc/places/restaurant-schroder-oslo [dostęp: 18 grudnia 2025]

Stougaard-Nielsen J. Jo Nesbø (b. 1960) - portal nordycki nordics.info, Aarhus University, https://nordics.info/show/artikel/jo-nesboe-b-1960 [dostęp: 1 stycznia 2026]

VisitNorway - portal informacyjny https://www.visitnorway.de/listings/holmenkollen-skimuseum-%26-sprungschanze/36426/ [dostęp 6 stycznia 2026]

Powieści Jo Nesbø (wydania źródłowe dla analizy)

Flaggermusmannen (Człowiek-nietoperz), 1997

Rødstrupe (Czerwone gardło), 2000

Frelseren (Wybawiciel), 2005

Snømannen (Pierwszy śnieg), 2007

Politi (Policja), 2013

Downloads
Published
2026-03-31
Section
Artykuły
License

Copyright (c) 2026 Turystyka Kulturowa

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

How to Cite

Cienie nad Oslofjordem: autoetnograficzne studium fenomenu turystyki kryminalnej śladami Harry’ego Hole w świetle teorii miserable landscape. (2026). Turystyka Kulturowa, 138((1), 274-293. https://doi.org/10.62875/rmwa5p04

Most read articles by the same author(s)

Similar Articles

1-10 of 15

You may also start an advanced similarity search for this article.