Cienie nad Oslofjordem: autoetnograficzne studium fenomenu turystyki kryminalnej śladami Harry’ego Hole w świetle teorii miserable landscape
- Authors
-
-
Kamil Marek Detyna
Author
-
- Keywords:
- turystyka literacka; noir; autoetnografia; biografia turystyczna; miserable landscape
- Abstract
-
Niniejszy artykuł analizuje fenomen turystyki literackiej w Oslo, wykorzystując cykl powieści kryminalnych Jo Nesbø o Harrym Hole jako studium przypadku. Opierając się na metodzie autoetnograficznej z podróży badawczej w 2021 roku, praca konfrontuje literacką „geografię wyobrażoną” z fizyczną rzeczywistością miasta. Ramy teoretyczne badania łączą międzynarodowe koncepcje miserable landscape tourism i nordic melancholy z polskim modelem subiektywnych poziomów tworzenia biografii turystycznej[1]. Wyniki dowodzą, że podążanie śladami fikcyjnego detektywa nie ogranicza się do zwiedzania, lecz stanowi proces stopniowej imersji - od wizualnej rejestracji fasad, przez sensoryczne doświadczenie miejsc (np. Restauracja Schrøder), aż po głęboką transformację tożsamościową. Wykazano, że samotność podróżnika i specyficzna aura post-pandemicznego Oslo sprzyjają „rezonansowi aksjologicznemu” z literackim antybohaterem. Konkluzja wskazuje, że fikcja literacka pełni funkcję sprawczą (placemaking), nadając neutralnym przestrzeniom miejskim unikalny kapitał narracyjny i emocjonalny, niezbędny do budowania autentycznej biografii turystycznej.
[1] Autor niniejszej pracy jest również autorem koncepcji zawartej w późniejszych fragmentach - Subiektywne poziomy budowania turystycznej biografii. Koncepcja znajduje się obecnie w fazie publikacji.
- Author Biography
- References
-
Afsaneh, R., Trupp, A., Stephenson, M. L. (2024) Female Solo Travel Experiences: An Autoethnography on Social and Emotional Challenges With Tourism Industry Stakeholders, Advances in Southeast Asian Studies 17(2)2024
Allvin A., Gerell, M., Skardhamar, T. 2024 Vulnerable Areas in Oslo – Toward “Swedish Conditions”? Nordic Journal of Urban Studies
Brown, L. 2016 Treading in the footsteps of literary heroes: an autoethnography, European Journal of Tourism Hospitality and Recreation 7(2)
Buckley, R., Cooper M.-A. (2015). Autoethnography in tourism research. Griffith University
Buczkowska K. (2009a) Literatura podróżnicza faktu niedocenianą niszą turystyki literackiej - Turystyka Kulturowa 1/2009,
Buczkowska, K. (2009b) Turysta kulturowy - Klient nietuzinkowy, Uniwersytet Łódzki
Buczkowska, K. (2008). Turystyka kulturowa. Przewodnik metodyczny. Poznań: AWF Poznań
Forshaw, B. (2012). Death in a Cold Climate: A Guide to Scandinavian Crime Fiction. Basingstoke: Palgrave Macmillan
Gullestad, M. (2000) Invisible Fences: Egalitarianism, Nationalism and Racism, Journal of the Royal Anthropological Institute
Herbert, D. (2001) Literary Places, Tourism and the Heritage Experience, Annals of Tourism Research
Jałowiecki, B., Magia Miejsc 2007, w: Fenomen Genius Loci, pod redakcją
Bartłomieja Gutowskiego, Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie
Lew, A. (2017). Tourism planning and place making: Place-making or placemaking?. Tourism Geographies, 19(3)
Lind, J. & Kristensson Uggla, B. (2019). The narrative capital of the place: How the Millennium narratives generate place-related values and attract tourists to Sweden. In: C. Lundberg & V. Ziakas (eds.), The Routledge handbook of popular
culture and tourism, pp. 311–324. London: Routledge
Mikos von Rohrscheidt, A. - (2008a) Kulturowe szlaki turystyczne - próba klasyfikacji oraz postulaty w zakresie ich tworzenia i funkcjonowania, Turystyka Kulturowa nr 2, 17-31
Mikos von Rohrscheidt, A. (2009). Turystyka literacka w Polsce. W: K. Buczkowska, A. Mikos von Rohrscheidt, A. (2016) Turystyka kulturowa Fenomen, potencjał, perspektywy, KulTour.pl, Poznań
Ooi, C.-S., Ek, R., & Larson, M. (2016). Nordic Noir and Miserable Landscape Tourism. W: The Contemporary Comic Book Superhero. Routledge
Reijnders, S. (2017). Tourism planning and place making: Place-making or placemaking?. Tourism Geographies, 19(3)
Reijnders, S. (2020) Imaginative Heritage in Locating Imagination in Popular Culture (pp.19-33), Erasmus University Rotterdam
Syahadat, R. March & Yuvandhi, Jeffan & Alfian, Rizki. (2025). Autoethnography Approaches to Cultural Tourism Research. National Institute of Science and Technology, Indonesia, Tribhuwana Tunggadewi University, Indonesia
Urry, J. 2007, Spojrzenie turystyczne, Wyd. PWN, Warszawa
Waade, A. M. (2017). Melancholy in Nordic noir: Characters, landscapes, light and music. Critical Studies in Television
Wawrzyniak, D., Matulewski P., Makohonienko M. (2015) Turystyka literacka oparta na fabule książek. Projekt trasy po Poznaniu śladami bohaterów powieści kryminalnych Ryszarda Ćwirleja, Portal Turystyka kulturowa 3/2015
van Es, N., Reijnders, S., Bolderman, L., Waysdorf, A. (2021) Locating Imagination in Popular Culture; Place, Tourism and Belonging, Routledge
Zmyślony, P. (2001). Literatura jako podstawa tworzenia produktu turystycznego. Problemy Turystyki. Akademia Ekonomiczna Katedra Turystyki, Poznań
Źródła internetowe
Biczek Karolina - Turystyka literacka, Portal Turystyka kulturowa w swiecie https://turystykakulturowawswiecie.prv.pl/wybrane-rodzaje-turystyki-kulturowej/13-turystyka-literacka.html [dostęp: 1 stycznia 2026]
Brak autora (2023) In the footsteps of Harry Hole through the streets of Oslo - Strawberry, portal turystyczny strawberryhotels.com https://www.strawberryhotels.com/blog/adventures/in-the-footsteps-of-harry-hole/ [dostęp: 10 grudnia 2025]
Brak autora Harry Hole's Oslo - the city of Jo Nesbø's famous detective Portal Visitoslo.com, https://www.visitoslo.com/en/articles/harry-hole/ [dostęp: 10 grudnia 2025]
Brak autora (2017) Exploring Oslo in Harry Hole's Footsteps - Crime by the Book, Portal crimebythebook.com https://crimebythebook.com/blog/2017/3/15/exploring-oslo-in-harry-holes-footsteps [dostęp: 10 grudnia 2025]
McCay, A. Jo Nesbø's Harry Hole - Life in Norway, portal Lifeinnorway.net https://www.lifeinnorway.net/harry-hole/ [dostęp: 18 grudnia 2025]
Michałowska-Walkiewicz, E. 2024 Pałac Królewski w Oslo, artykuł na razem.no https://www.razem.no/spoleczenstwo/historia/palac-krolewski-w-miescie-oslo/ [dostęp 6 stycznia 2026]
Nesbo J. 2021 Summer in the city - artykuł dla The Guardian https://www.theguardian.com/books/2021/aug/14/jo-nesbo-on-summer-in-oslo [dostęp 6 stycznia 2026]
French, P. The Crime Fiction of Oslo Crime and the City Visits Norway's (Noir) Capital Portal literacki CrimeReads.com, https://crimereads.com/the-crime-fiction-of-oslo/ [dostęp: 2 stycznia, 2026]
Oberharz Strona regionu w Górach Harz https://www.oberharz.de/en/activities/hiking/goethe-trail-to-the-brocken [dostęp: 8 stycznia 2026]
Politihuset in Oslo - Portal lokalny LikeALocal Guide www.likealocalguide.com, https://www.likealocalguide.com/oslo/politihuset [dostęp: 18 grudnia 2025]
Reavis, T. Schroder's Restaurant - Blog podróżniczy tonireavis.com, https://tonireavis.com/tag/schroders-restaurant/ [dostęp: 18 grudnia 2025]
Restaurant Schrøder - Informacje z oficjalnej strony restauracji restaurant-schrøder.no https://www.restaurant-schrøder.no/ [dostęp: 18 grudnia 2025]
Restaurant Schrøder - Portal z restauracjami w Norwegii - Norwegian restaurant in Homansbyen, Oslo | Reviews, Photos & Information on Postcard, postcard.inc https://www.postcard.inc/places/restaurant-schroder-oslo [dostęp: 18 grudnia 2025]
Stougaard-Nielsen J. Jo Nesbø (b. 1960) - portal nordycki nordics.info, Aarhus University, https://nordics.info/show/artikel/jo-nesboe-b-1960 [dostęp: 1 stycznia 2026]
VisitNorway - portal informacyjny https://www.visitnorway.de/listings/holmenkollen-skimuseum-%26-sprungschanze/36426/ [dostęp 6 stycznia 2026]
Powieści Jo Nesbø (wydania źródłowe dla analizy)
Flaggermusmannen (Człowiek-nietoperz), 1997
Rødstrupe (Czerwone gardło), 2000
Frelseren (Wybawiciel), 2005
Snømannen (Pierwszy śnieg), 2007
Politi (Policja), 2013
- Downloads
- Published
- 2026-03-31
- Section
- Artykuły
- License
-
Copyright (c) 2026 Turystyka Kulturowa

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
How to Cite
Most read articles by the same author(s)
- Paweł Plichta, Barbara Weżgowiec, Elżbieta Wiącek, Krzysztof Kasprzak, Beata Raszka, Kamil Marek Detyna, Pytanie 114: Jakie jest miejsce filmu i literatury we współczesnej turystyce kulturowej? , Turystyka Kulturowa: Vol. 138 No. (1) (2026): Turystyka Filmowa i Literacka
Similar Articles
- Małgorzata Anna Skulimowska, Roztocze w literaturze i filmie a turystyka , Turystyka Kulturowa: Vol. 138 No. (1) (2026): Turystyka Filmowa i Literacka
- Joanna Klaudia Luberda, Turystyka filmowa jako czynnik rozwoju regionu Jeziora Como we Włoszech , Turystyka Kulturowa: Vol. 138 No. (1) (2026): Turystyka Filmowa i Literacka
- Agnieszka Gandecka, Raport z analizy potencjału turystyczno-kulturowego powiatu słubickiego , Turystyka Kulturowa: Vol. 138 No. (1) (2026): Turystyka Filmowa i Literacka
- Armin Mikos von Rohrscheidt, Krzysztof Kupka, Raport z analizy potencjału turystyczno-kulturowego Olsztyna i powiatu olsztyńskiego i rekomendacje w zakresie zarządzania tym wymiarem oferty turystycznej. , Turystyka Kulturowa: Vol. 138 No. (1) (2026): Turystyka Filmowa i Literacka
- Paweł Plichta, Barbara Weżgowiec, Elżbieta Wiącek, Krzysztof Kasprzak, Beata Raszka, Kamil Marek Detyna, Pytanie 114: Jakie jest miejsce filmu i literatury we współczesnej turystyce kulturowej? , Turystyka Kulturowa: Vol. 138 No. (1) (2026): Turystyka Filmowa i Literacka
- Barbara Weżgowiec, Duch Gór jako kapitał narracyjny Karkonoszy – od legendy do współczesnych reinterpretacji mitu w literaturze, muzeach i mediach cyfrowych , Turystyka Kulturowa: Vol. 138 No. (1) (2026): Turystyka Filmowa i Literacka
- Miłosz Radzik, Rola Dracula Tourism w kształtowaniu ruchu turystycznego w Transylwanii (Rumunia) , Turystyka Kulturowa: Vol. 138 No. (1) (2026): Turystyka Filmowa i Literacka
- Beata Krystyna Reformat, Synergiczny potencjał śląskich przestrzeni poprzemysłowych jako katalizator rozwoju turystyki filmowej , Turystyka Kulturowa: Vol. 138 No. (1) (2026): Turystyka Filmowa i Literacka
- Klaudia Dudek, Agata Kobyłka, Lubelskie – smakuj literaturę. Analiza stanu turystyki literackiej na Lubelszczyźnie i perspektywy rozwoju produktów turystycznych , Turystyka Kulturowa: Vol. 138 No. (1) (2026): Turystyka Filmowa i Literacka
- Weronika Kinga Koślacz, W stronę fikcyjnego Londynu - turystyka śladami Bridgertonów , Turystyka Kulturowa: Vol. 138 No. (1) (2026): Turystyka Filmowa i Literacka
You may also start an advanced similarity search for this article.
